Ενημερωτικό Φυλλάδιο Μαθήματος

Σκοπός του μαθήματος

Η εκπαίδευση των φοιτητών/τριών στις πραγματικές συνθήκες καθημερινής ιατρικής  εκτός νοσοκομείου,  η καλύτερη προετοιμασία τους για την άσκηση υπηρεσίας υπαίθρου και γενικά την επιστημονική και κοινωνική συγκρότησή τους μέσα από τη γνωριμία με το εύρος των δραστηριοτήτων της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και της ειδικότητας της Γενικής Ιατρικής.


Επιδιωκόμενοι στόχοι

Μετά την παρακολούθηση του μαθήματος οι φοιτητές θα πρέπει:

  • να αναγνωρίζουν την επιδημιολογική – πληθυσμιακή οπτική των προβλημάτων υγείας στην κοινότητα, να γνωρίζουν τις δυνατότητες πρόληψης της νόσου και προαγωγής της υγείας, μέσα από την επαφή τους με όλο το φάσμα των αντίστοιχων υπηρεσιών και προγραμμάτων
  • να έχουν κατανοήσει το εύρος των επιστημονικών και λειτουργικών χαρακτηριστικών της φροντίδας υγείας στην κοινότητα,  το οποίο περιλαμβάνει την προαγωγή της υγείας, την πρόληψη της νόσου, τη διάγνωση, τη θεραπεία, την αποκατάσταση και την κοινωνική επανένταξη
  • να μπορούν να διακρίνουν τα όρια μεταξύ των βαθμίδων υπηρεσιών υγείας και τη λειτουργία της διασύνδεσης μεταξύ πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας / τριτοβάθμιας φροντίδας υγείας.
  • να κατανοήσουν καλύτερα τη σχέση μεταξύ βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων, όπως και τις προσδοκίες των ασθενών από τους Γενικούς Ιατρούς τους σε θέματα διάγνωσης και διαχείρισης των προβλημάτων τους ανεξάρτητα από ηλικία, εθνικότητα και φύλο
  • να γνωρίσουν το φάσμα των οξέων περιστατικών και χρόνιων ασθενειών που απαντώνται στην κοινότητα, όπως και τους ποικίλους τρόπους πρώτης εμφάνισης της νόσου και να αποκτήσουν εμπειρία στην άμεση θεραπευτική αντιμετώπιση προβλημάτων των ασθενών
  • να μπορούν να παρακολουθούν την πορεία της νόσου, από την πρώτη της εμφάνιση μέχρι την τελική έκβαση μέσα από την ολιστική προσέγγιση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. (Οδηγός Σπουδών στα Παραρτήματα)

Μορφή εκπαίδευσης

Το μάθημα «Άσκηση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» εντάσσεται ως μάθημα κορμού στο ΙΑ ή ΙΒ εξάμηνο σπουδών (με βάση την κυκλική εναλλαγή) με συνολική διάρκεια τέσσερις (4) εβδομάδες.

Ο μήνας αυτός εντάσσεται στο τρίμηνο των «ειδικοτήτων» και στο σύστημα της κυκλικής εφαρμογής όπως ισχύει μέχρι σήμερα. Για να μη διαταραχθεί το συνολικό Πρόγραμμα Σπουδών αφαιρούνται οι τέσσερις εβδομάδες δύο από κάθε ένα από τα μεγάλα τρίμηνα Παθολογίας και Χειρουργικής. Το πλαίσιο και η διαδικασία της άσκησης καθορίζεται με λεπτομερή κριτήρια (βλέπε Παραρτήματα).

Το μάθημα περιλαμβάνει ένα εισαγωγικό σεμινάριο, άσκηση σε Μονάδες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και την τελική αξιολόγηση.

Η άσκηση στις Μονάδες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας χωρίζεται στις εξής εκπαιδευτικές ενότητες:

  • Τακτικό Ιατρείο Γενικής Ιατρικής στο Κέντρο Υγείας ή το Περιφερειακό Ιατρείο
  • Λειτουργία Μικροβιολογικού & Ακτινολογικού Εργαστηρίου
  • Δραστηριότητες νοσηλευτών, μαιών, επισκεπτών υγείας & κοινωνικών λειτουργών
  • Iατρείο υποδοχής επειγόντων
  • Τακτικό Παιδιατρικό και Οδοντιατρικό Ιατρείο
  • Κατ’ οίκον επίσκεψη
  • Δραστηριότητες στην κοινότητα
  • 24ωρη εφημερία στο Κέντρο Υγείας
  • Ομαδική εργασία
  • Ατομική μελέτη – ανασκόπηση βιβλιογραφίας – εφαρμογές Η/Υ

 Διδακτικές μονάδες

10 (δέκα) διδακτικές μονάδες


 Περιεχόμενο μαθήματος

Το μάθημα επικεντρώνει στα παρακάτω αντικείμενα:

1. Κοινωνική Ιατρική: Γνώσεις και δεξιότητες της Κοινωνικής Ιατρικής που είναι απαραίτητες στην ΠΦΥ και τη Γενική Ιατρική.

2. Σχεδιασμός και οργάνωση υπηρεσιών υγείας: Η πληροφορική και αρχές διαχείρισης των υπηρεσιών του Κέντρου Υγείας.

3. Κλινικές δεξιότητες: Κλινικές δεξιότητες στην ΠΦΥ, με επίκεντρο την ικανότητα διάκρισης των ασθενών που χρειάζονται νοσοκομειακή φροντίδα και αυτών που αντιμετωπίζονται στο σπίτι και το Κέντρο Υγείας, βασικοί χειρισμοί επείγουσας ιατρικής, διαγνωστική προσπέλαση και θεραπεία των συχνότερων οξέων και χρονίων νοσημάτων στην κοινότητα και το σπίτι.

4. Ομάδα Υγείας: Η διεπιστημονική ομάδα υγείας (ορισμοί – διάκριση ρόλων), διεπιστημονική – διατομεακή και διεπαγγελματική φροντίδα υγείας του πληθυσμού.

5. Διασύνδεση μεταξύ Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Φροντίδας Υγείας: Κοινή  διαχείριση των προβλημάτων των χρόνιων ασθενών (shared care) μεταξύ των γιατρών Γενικής Ιατρικής και των γιατρών νοσοκομειακών ειδικοτήτων, διαδικασίες παραπομπής και απόφαση για παραπομπή.

6. Επικοινωνία: Σχέση γιατρού-αρρώστου, επικοινωνία με ασθενείς, την οικογένεια και φορείς της κοινότητας.

7. Επαγγελματική συμπεριφορά και επιστημονική δεοντολογία: Κώδικας ιατρικής δεοντολογίας, ανάλυση ανθρωποκεντρικού χαρακτήρα της ιατρικής, συνεχιζόμενη εκπαίδευση και αυτομόρφωση.


Πλαίσιο Άσκησης – Αίθουσες διδασκαλίας

Το εισαγωγικό σεμινάριο και η τελική αξιολόγηση των φοιτητών, την πρώτη και την τελευταία μέρα της άσκησης αντίστοιχα, γίνονται  στο εργαστήριο υγιεινής του ΑΠΘ.

Η κλινική άσκηση υλοποιείται σε επιλεγμένες Μονάδες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (Κέντρα Υγείας και Περιφερειακά Ιατρεία), υπό την επίβλεψη και το συντονισμό των εμπλεκόμενων μελών ΔΕΠ καθώς και ειδικά εκπαιδευμένων επιστημονικών συνεργατών.

Οι φοιτητές ασκούνται στα Κέντρα Υγείας που συνεργάζονται γι’ αυτό το σκοπό με το ΑΠΘ.

Όσον αφορά την πρακτική δυνατότητα, η άσκηση περίπου 10 (δέκα) φοιτητών ανά Κέντρο Υγείας ανά μήνα για τρεις μήνες το χρόνο σε δέκα Κέντρα Υγείας, καλύπτει 300 φοιτητές σε τρεις μήνες.

Σε ειδικές περιπτώσεις, εφόσον υπάρξει σχετικό αίτημα, είναι δυνατή η ολοκλήρωση της άσκησης σε Κέντρο Υγείας με βάση την εντοπιότητα του φοιτητή, εφόσον βεβαίως πληρούνται τα σχετικά κριτήρια.


Ώρες – Διάρκεια Διδασκαλίας

Το μάθημα αποτελείται από 35 ώρες την εβδομάδα άσκηση (σύνολο 140 ώρες το μήνα) σε Κέντρα Υγείας και σε Περιφερειακά Ιατρεία. Η άσκηση γίνεται σε καθημερινή βάση από τις 8:00 μέχρι τις 14:00, εκτός της εφημερίας η οποία διαρκεί μέχρι τις 20:00


 Παρουσίες

Στην άσκηση δεν επιτρέπονται απουσίες. Σε περίπτωση αναγκαστικής απουσίας για λόγους υγείας ή για συμμετοχή σε εξέταση μαθήματος στην ιατρική σχολή η απουσία αυτή θα πρέπει να αναπληρώνεται με μία πρόσθετη εφημερία μέχρι τις 20:00. Για κάθε απουσία θα πρέπει να υπάρχει το ανάλογο δικαιολογητικό. Μία φωτοτυπία θα πρέπει να δίνεται στον υπεύθυνο της άσκησης στο Κέντρο Υγείας και το ακριβές κείμενο θα πρέπει να υποβάλλεται στο τέλος της άσκησης μαζί με το περιεχόμενο του Φακέλου με τις Εργασίες και τις Παρουσίες.


 Ενδεικτικό Πρόγραμμα-Ημερομηνίες εκπαίδευσης

1η ημέρα:   ΑΠΘ

9:00 – 14:00

Εισαγωγικό Σεμινάριο στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας

Εισαγωγή στην Άσκηση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας & τη Γενική Ιατρική

Οργάνωση – διανομή έντυπου υλικού

Από την 2η  ημέρα της 1ης εβδομάδας,  μέχρι και την 3η  ημέρα της 4ης  εβδομάδας:

Εκπαίδευση στα Κέντρα Υγείας

  • Υποδοχή και ξενάγηση στους χώρους του Κέντρου Υγείας
  • Συμμετοχή για τουλάχιστον πέντε ημέρες σε Τακτικά Ιατρεία Γενικής Ιατρικής
  • Συμμετοχή για δύο ημέρες σε Παιδιατρικό και Οδοντιατρικό Ιατρείο
  • Συμμετοχή για μία ημέρα στη λειτουργία μικροβιολογικού και ακτινολογικού εργαστηρίου
  • Συμμετοχή για τέσσερεις ημέρες στις δραστηριότητες νοσηλευτών, μαιών, επισκεπτών υγείας, κοινωνικών λειτουργών και επισκέψεις σε προεπιλεγμένα σπίτια ασθενών
  • Παρακολούθηση για δύο ημέρες της εφημερίας (από Δευτέρα έως Παρασκευή)
  • Συμμετοχή για δύο ημέρες στο Ιατρείο Υποδοχής των Επειγόντων.
  • Μία υποχρεωτική επίσκεψη κατ΄οίκον.
  • Μία φορά τη βδομάδα συνάντηση των φοιτητών για συζήτηση των Ομάδων Εργασίας.
  • Μία φορά τη βδομάδα παρουσίαση ενδιαφέροντος περιστατικού που συνάντησαν οι φοιτητές κατά τη διάρκεια της βδομάδας. Οι παρουσιάσεις θα γίνονται από τους φοιτητές και θα ακολουθεί συζήτηση με τους εκπαιδευτές.
  • Προετοιμασία της επιδημιολογικής εργασίας σε ομάδες.
  • Παρακολούθηση των δραστηριοτήτων στην κοινότητα (επίσκεψη σε ΚΑΠΗ, σε σχολεία κλπ)
  • Μία φορά τη βδομάδα θα δίνεται χρόνος για ατομική μελέτη (στη βιβλιοθήκη του Κ.Υ. για  ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και για εκμάθηση αναζήτησης άρθρων στο διαδίκτυο με τη χρήση Ηλεκτρονικών Υπολογιστών, εφόσον υπάρχουν ανάλογες υποδομές).

4η  ημέρα της 4ης εβδομάδας:

Έλεγχος πληρότητας φακέλων φοιτητών και παρουσίαση επιδημιολογικών εργασιών στο Κέντρο Υγείας.

5η ημέρα της 4ηςεβδομάδας:

Παράδοση & Παρουσίαση προσωπικού φακέλου στην Ιατρική Σχολή του ΑΠΘ.

(το αναλυτικό ημερήσιο πρόγραμμα παρατίθεται εδώ).


 Αξιολόγηση

Με στόχο τη συνεχή βελτίωση της Άσκησης η διαδικασία της αξιολόγησης είναι πολλαπλή και περιλαμβάνει τόσο την αξιολόγηση των φοιτητών, όσο και της ίδιας της άσκησης.

Ο φοιτητής συμπληρώνει τα έντυπα αξιολόγησης που του δίνονται από την πρώτη ημέρα της άσκησης,  με στόχο την κάλυψη αδυναμιών και τη βελτίωση της άσκησης.

1. Αξιολόγηση των φοιτητών

Κάθε φοιτητής στο τέλος της άσκησης παραδίδει τον προσωπικό του φάκελο απαντώντας σε διευκρινίστηκες ερωτήσεις που σχετίζονται με ο περιεχόμενο των εργασιών.

(Αναλυτική περιγραφή των εργασιών εδώ).

Στο Κέντρο Υγείας καταγράφεται η ολοκλήρωση του φακέλου με τις εργασίες των φοιτητών και η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα και τις εφημερίες και παρουσιάζονται οι ομαδικές επιδημιολογικές εργασίες.

Στο ΑΠΘ γίνεται η τελική αξιολόγηση των φοιτητών με την παρουσίαση των εργασιών του προσωπικού φακέλου.

2.  Αξιολόγηση της άσκησης

  • από τους εκπαιδευτές (στα Παραρτήματα)
  • από τους φοιτητές (στα Παραρτήματα)

Το Τελικό Ερωτηματολόγιο της Κλινικής Άσκησης στην ΠΦΥ και τη Γενική Ιατρική  συμπληρώνεται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση www.healthp.org/courses/  και επιλέγοντας το μάθημα ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΦΥ ΚΑΙ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (6ου έτους). Η περίοδος συμπλήρωσης ξεκινάει την τελευταία ημέρα της άσκησης και διαρκεί για μία βδομάδα. Το Τελικό Ερωτηματολόγιο συμπληρώνεται ανώνυμα.


 Εκπαιδευτικό υλικό – Βιβλία

Σημειώσεις  «Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας & Γενική Ιατρική»


 Βιβλιοθήκη

Η χρήση της Βιβλιοθήκη του Εργαστηρίου Υγιεινής ΑΠΘ, με δυνατότητες αναγνωστηρίου και δανεισμού είναι ελεύθερη στο πρωινό ωράριο εργασίας κατά τη διάρκεια της άσκησης. Στους φοιτητές θα διατεθεί κατάλογος σχετικών με το αντικείμενο διευθύνσεων του διαδικτύου.

Σελίδες στο διαδίκτυο:

1. Family Practice Notebook  (http://www.fpnotebook.com/)

Αυτό το σημειωματάριο έχει στόχο τη βοήθεια των Γενικών Ιατρών στην προσπάθειά τους για καλύτερη δυνατή φροντίδα των ασθενών τους.

Η σελίδα περιέχει μια συλλογή ιατρικών σημειώσεων και απαρτίζεται από 4316 θέματα μέσα στα 616 κεφάλαια 31 βιβλίων. Οι πληροφορίες προερχόμενες από αξιόπιστες πηγές, με όσο το δυνατό περισσότερες βιβλιογραφικές αναφορές.

 2. PatientUK  (http://www.patient.co.uk/)

Οδηγίες για ασθενείς από ιατρούς και νοσηλευτές που εργάζονται στην ΠΦΥ. Ο «Ασθενής στη Μ. Βρετανία» (PatientUK) δημιουργήθηκε το 1997 από τις Εκδόσεις Πληροφοριών για τους Ασθενείς (Patient Information Publications). Ξεκίνησε ως ένα ευρετήριο των ιστοσελίδων της Μ. Βρετανίας στις οποίες παρέχονται πληροφορίες για την υγεία, τις  ασθένειες και τα συναφή ζητήματα.

Τον Δεκέμβριο του 2002, ο «Ασθενής στη Μ. Βρετανία»  επανασχεδιάστηκε με τη συνεργασία των Εκδόσεων Πληροφοριών για τους Ασθενείς και του Πληροφοριακού Συστήματος EMIS (Egton Medical Information Systems).   Η συνεργασία αυτή οδήγησε σε αναθεώρηση του περιεχομένου με σημαντικές προσθήκες. Στόχος των δημιουργών της σελίδας είναι να είναι μια αξιόπιστη και ολοκληρωμένη πηγή πληροφοριών για την υγεία και τις ασθένειες, που αφορούν κυρίως το ευρύ κοινό στη Μ. Βρετανία, αλλά και κατ’ επέκταση  όλο τον κόσμο.

3. General Practice Notebook, (http://www.gpnotebook.co.uk/homepage.cfm)

Το σημειωματάριο του Γενικού Ιατρού (GPnotebook) είναι για μια online ιατρική εγκυκλοπαίδεια. Πρόκειται για μια αξιόπιστη πηγή αναφορών για κλινικούς ιατρούς στη Μ. Βρετανία και διεθνώς. Γρήγορη και αξιόπιστη, με συνεχή ενημέρωση, η βάση δεδομένων αποτελείται από περισσότερες από 26.000 σελίδες με πληροφορίες. Πολλοί Γενικοί Ιατροί  χρησιμοποιούν το GPnotebook κατά τη διάρκεια της εξέτασης του ασθενούς.


 Γραμματειακή υποστήριξη

κα. Καρανίκα Ξανθούλα, κα. Τσιρανίδου Έλλη, κ. Πάνος Αλεξανδρος

Εργαστήριο Υγιεινής Α.Π.Θ., τηλέφωνο 2310 999135, fax 2310 999131

Εργάσιμες ημέρες: ώρες 12.00 με 1.30μμ

e-mail: pfyauth@gmail.com

Συντονισμός – επιστημονική επίβλεψη

Συντονιστές του μαθήματος 

κ. Μπένος Αλέξιος, Καθηγητής Υγιεινής, Κοινωνικής Ιατρικής & Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

κ. Σμυρνάκης Εμμανουήλ, Λέκτορας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

Με σκοπό τον αποτελεσματικό συντονισμό και την επιστημονική επίβλεψη της άσκησης οι και συντονιστές της άσκησης συνεργάζονται με τους συνεργάτες της Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ και με το δίκτυο διδασκόντων στα Κέντρα Υγείας και στα Περιφερειακά Ιατρεία. Οι ρόλοι και υποχρεώσεις των διδασκόντων καθώς και η οργανωτική διάρθρωση της άσκησης αναλύονται στο Παράρτημα.